Dlaczego masaż może boleć?

Masaż miał przynieść ulgę, a tymczasem w trakcie zabiegu niektóre miejsca bolą, a następnego dnia mięśnie są obolałe jak po treningu. Dlaczego tak się dzieje? Czy to normalne? I kiedy ból po masażu powinien niepokoić? W osobnym artykule odpowiadamy na pytanie, ile bólu w trakcie masażu jest w porządku. Tutaj skupiamy się na przyczynach. Omawiamy osiem najczęstszych powodów, dla których masaż może boleć w trakcie lub po zabiegu, przy każdym wyjaśniając mechanizm, typowe odczucia i co z tym zrobić. Dalej znajdziesz tabelę, która pomoże odróżnić normalną bolesność od sygnałów ostrzegawczych, plan na dwa dni po masażu i podpowiedzi, jak zmniejszyć ryzyko bólu przy kolejnej wizycie.

Ból w trakcie i ból po: dwie różne sprawy

Ból w trakcie masażu i ból po masażu mają często różne przyczyny. W trakcie najczęściej chodzi o tkliwość napiętych mięśni, wrażliwe miejsca i siłę nacisku. Po masażu pojawia się zwykle bolesność mięśni podobna do zakwasów, a czasem siniak czy nasilenie dolegliwości, z którymi przyszłaś. Rozróżnienie tych dwóch sytuacji pomaga zrozumieć, co się dzieje i jak zareagować.

Dlaczego ciało reaguje bólem na dotyk?

Ból jest sygnałem ochronnym. Układ nerwowy ocenia każdy bodziec i decyduje, czy jest bezpieczny. Jeśli tkanki są przeciążone, ukrwienie gorsze, a do tego jesteśmy zestresowani i zmęczeni, próg bólu się obniża i nawet umiarkowany nacisk może być odebrany jako zagrożenie. Dlatego ten sam masaż raz boli, a raz nie. Spokojny, przewidywalny dotyk, ciepło i poczucie bezpieczeństwa sprawiają, że układ nerwowy „odpuszcza” i ból maleje. Właśnie dlatego dobra terapeutka zaczyna łagodnie i stopniowo pogłębia pracę, zamiast od razu działać mocno.

Osiem przyczyn bólu

1. Przewlekle napięte mięśnie

Mięśnie, które od tygodni czy miesięcy pracują w napięciu, na przykład przy biurku, stają się bardziej wrażliwe na ucisk. Ich ukrwienie bywa gorsze, a receptory reagują szybciej. Dlatego pierwszy dotyk w takim miejscu bywa nieprzyjemny, a po kilku minutach spokojnej pracy mięsień mięknie, a ból maleje.
Co robić: oddychać spokojnie i pozwolić terapeutce stopniowo pogłębiać nacisk. Przy kolejnych wizytach te same miejsca zwykle bolą mniej.

2. Tkliwe punkty w mięśniach

W niektórych mięśniach można wyczuć szczególnie wrażliwe miejsca, które przy ucisku dają wyraźny, rozlany ból, czasem promieniujący w sąsiedztwo, na przykład z barku do szyi czy z pośladka do uda. Często nazywa się je punktami spustowymi. Spokojny, stały ucisk w takim punkcie zwykle po chwili przynosi ulgę.
Co robić: powiedzieć, gdy punkt jest za mocno uciskany. Ulga powinna przyjść w ciągu kilku oddechów.

3. Zbyt mocny nacisk

Nacisk, który przekracza próg komfortu, sprawia, że ciało się broni: mięśnie się napinają, oddech się zatrzymuje. Taki masaż boli w trakcie i często też po, a dodatkowo częściej zostawia siniaki.
Co robić: od razu powiedzieć „delikatniej”. Skuteczny masaż nie musi boleć.

Przeczytaj: Czy dobry masaż boli?

4. Reakcja mięśni po intensywnej pracy

Po mocniejszym masażu leczniczym lub sportowym mięśnie mogą być obolałe przez dzień lub dwa, podobnie jak po treningu. To efekt intensywnego bodźca i drobnych zmian w tkankach, na które organizm reaguje, a nie „wychodzących toksyn”. Najczęściej dotyczy pierwszego masażu albo masażu po dłuższej przerwie.
Co robić: ciepły prysznic, spacer, łagodne rozciąganie, woda. Ból powinien maleć z dnia na dzień.

5. Siniaki

Siniak powstaje, gdy pod wpływem nacisku pękają drobne naczynia. Łatwiej o to przy mocnym masażu, kruchych naczyniach, lekach przeciwkrzepliwych, w starszym wieku, po bańkach czy maderoterapii. Siniak boli przy dotyku przez kilka dni, a potem stopniowo blednie.
Co robić: chłodny okład w pierwszej dobie, a przy kolejnej wizycie łagodniejszy nacisk.

Przeczytaj: Siniaki po masażu głębokim — czy to normalne?

6. Nasilenie bólu, z którym przyszłaś

Przy przewlekłym bólu, na przykład pleców czy karku, pierwszy masaż leczniczy czasem na dzień nasila dolegliwości, zanim przyjdzie ulga. Tkanki dostały silny bodziec i potrzebują chwili, żeby się dostosować. Jeśli jednak ból narasta przez kilka dni albo zmienia charakter, to sygnał, że masaż był zbyt intensywny albo problem wymaga innej pomocy.
Co robić: powiedzieć o tym przy kolejnej wizycie, a przy narastającym bólu skonsultować się z lekarzem.

7. Ucisk na nerw lub wrażliwą okolicę

Ostry, przeszywający ból, uczucie prądu, mrowienie czy drętwienie oznaczają zwykle, że nacisk trafił w okolicę nerwu albo w miejsce, którego nie powinno się mocno uciskać, na przykład z przodu szyi, w pachwinie czy pod kolanem.
Co robić: natychmiast powiedzieć. Terapeutka zmieni miejsce lub technikę. Jeśli drętwienie utrzymuje się po masażu, skontaktuj się z lekarzem.

Przeczytaj: Gdzie na ciele absolutnie nie wolno robić masażu?

8. Stan zapalny, uraz, choroba

Masaż miejsca, w którym toczy się ostry stan zapalny, jest świeży uraz albo niezdiagnozowany problem, może bardzo boleć i zaszkodzić. Dlatego tak ważna jest rozmowa przed masażem i powiedzenie o wszystkich dolegliwościach.
Co robić: nie masować ostrego stanu zapalnego ani świeżego urazu, przy niejasnym bólu najpierw lekarz.

Przeczytaj: Czy można zrobić masaż, gdy masz stan zapalny?

Ból a emocje

Na odczuwanie bólu wpływają też emocje. Lęk przed masażem, napięcie w nowym miejscu czy obawa, że „zaraz zaboli”, sprawiają, że ciało jest bardziej czujne, a każdy ucisk odbierany intensywniej. Dlatego pierwsza wizyta bywa bardziej bolesna niż kolejne, choć technika jest ta sama. Pomaga rozmowa na początku, spokojny oddech i świadomość, że w każdej chwili możesz poprosić o delikatniejszy nacisk albo przerwę.

Mit o kwasie mlekowym i toksynach

Często można usłyszeć, że ból po masażu to efekt „uwolnionego kwasu mlekowego” albo „toksyn wypłukanych z mięśni”. Oba wyjaśnienia nie mają potwierdzenia. Kwas mlekowy nie jest przyczyną bólu mięśni następnego dnia: w badaniach bolesność pojawiała się nawet wtedy, gdy poziom kwasu mlekowego w czasie wysiłku w ogóle nie wzrastał¹. Nie ma też dowodów, że masaż uwalnia toksyny, które wywołują ból. Bolesność po masażu ma prostsze wyjaśnienie: intensywny bodziec mechaniczny i reakcję tkanek na niego, podobną do tej po nietypowym dla nas wysiłku.

Przeczytaj: Od czego zacząć masaż?

Dlaczego ból po masażu pojawia się następnego dnia?

Wiele osób zauważa, że bezpośrednio po masażu czuje się świetnie, a obolałe mięśnie dają o sobie znać dopiero następnego dnia rano. To podobny mechanizm jak po treningu: reakcja tkanek na intensywny bodziec rozwija się w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu godzin². Do tego zaraz po masażu ciało jest jeszcze rozluźnione i wyciszone, a układ nerwowy mniej wrażliwy na ból. Gdy wraca codzienna aktywność, tkliwość staje się bardziej zauważalna. Zwykle szczyt przypada na pierwszą dobę, a potem dolegliwości stopniowo maleją.

Kto częściej odczuwa ból po masażu?

Bardziej narażone są osoby, które przychodzą na pierwszy masaż w życiu albo po długiej przerwie, osoby z przewlekle napiętymi mięśniami, osoby mało aktywne, osoby z fibromialgią i obniżonym progiem bólu, osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe, a także te, które przychodzą na masaż zmęczone, niewyspane lub głodne. U osób regularnie aktywnych i chodzących na masaż często ból po zabiegu zdarza się rzadko, bo mięśnie są przyzwyczajone do intensywnych bodźców.

Normalne czy niepokojące?

Plan na dwa dni po masażu

• Dzień masażu: woda, lekki posiłek, ciepły prysznic, spokojny wieczór, bez ciężkiego treningu i sauny.
• Następny dzień: spacer, łagodne rozciąganie, ciepło na obolałe miejsca, normalne picie.
• Drugi dzień: powrót do normalnej aktywności. Jeśli ból maleje, wszystko jest w porządku.

Przeczytaj: Czego nie wolno robić po masażu?

Ból w konkretnych miejscach: krótki przewodnik

• Łopatki i między nimi: najczęściej napięcie z pracy przy biurku. Tkliwość przy ucisku jest typowa i zwykle szybko maleje.
• Kark i podstawa czaszki: wrażliwa okolica, w której zbyt mocny nacisk może dać ból głowy po masażu. Lepiej pracować spokojnie.
• Lędźwie: mięśnie przy kręgosłupie bywają mocno napięte. Ból promieniujący do nogi to sygnał do zmiany nacisku i konsultacji.
• Boczna strona ud: u wielu osób bardzo tkliwa, zwłaszcza u biegaczy. Mocne rolowanie czy ugniatanie często bardziej drażni, niż pomaga.
• Łydki: przeciążone przez chodzenie i stanie. Obrzęk i ból jednej łydki to jednak powód, żeby jej nie masować, tylko iść do lekarza³.
• Szczęka: przy zaciskaniu zębów mięśnie żucia bywają bolesne przy ucisku w masażu twarzy.

Przeczytaj: Jak kończy się masaż?

Ciepło czy zimno na obolałe mięśnie?

Na zwykłą bolesność mięśni po masażu lepiej działa ciepło: ciepły prysznic, termofor, ciepła kąpiel kilka godzin po zabiegu. Ciepło rozluźnia i poprawia ukrwienie. Chłód sprawdza się przy siniakach w pierwszej dobie i przy miejscu, które jest obrzęknięte. Przy ostrym, gorącym, obrzękniętym miejscu nie stosuje się ciepła i trzeba skonsultować się z lekarzem.

Ból po masażu a leki przeciwbólowe

Zwykła bolesność mięśni po masażu rzadko wymaga leków. Najczęściej wystarczy ruch, ciepło i czas. Jeśli jednak dolegliwości są dokuczliwe, a zwykle przyjmujesz leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, możesz po nie sięgnąć zgodnie z ulotką. Warto pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, przyjmowanie leków przeciwbólowych przed masażem może osłabić odczuwanie zbyt mocnego nacisku, dlatego lepiej powiedzieć o tym terapeutce. Po drugie, jeśli ból po masażu jest na tyle silny, że potrzebujesz leków kilka dni z rzędu, to sygnał, żeby skonsultować się z lekarzem i przy kolejnej wizycie zmniejszyć intensywność.

Gdy ból wraca po każdym masażu

Jeśli po każdej wizycie przez kilka dni jesteś obolała, a mimo zmniejszenia nacisku nic się nie zmienia, warto przyjrzeć się sytuacji szerzej. Może masaż jest po prostu zbyt intensywny dla Twojego ciała, a lepiej sprawdzi się łagodniejszy rodzaj zabiegu. Może problem, z którym przychodzisz, wymaga diagnozy, na przykład przy bólu promieniującym, drętwieniach czy bólu nocnym. Może wreszcie trzeba zmienić podejście: mniej intensywny masaż, a więcej ćwiczeń zaleconych przez fizjoterapeutę. Masaż ma przynosić ulgę, a nie być czymś, co trzeba przetrwać.

Przeczytaj: Masaż — 5 najczęściej zadawanych pytań

Jak zmniejszyć ryzyko bólu przy kolejnej wizycie?

1. Powiedz, jak było ostatnio. Na przykład: „Po ostatnim masażu przez trzy dni bolały mnie łopatki”.
2. Ustal skalę nacisku. Prosta skala od 0 do 10 ułatwia rozmowę.
3. Nie przychodź zmęczona i głodna. Zmęczony organizm odczuwa ból silniej.
4. Wybierz krótszy masaż przy dużej wrażliwości.
5. Bywaj regularnie. Przy częstszych, łagodniejszych wizytach mięśnie reagują spokojniej.
6. Ruszaj się między wizytami. Rozruszane mięśnie są mniej wrażliwe na ucisk.

Automasaż i rozciąganie na obolałe miejsca

Jeśli następnego dnia po masażu mięśnie są tkliwe, delikatny ruch pomaga bardziej niż całkowity spoczynek. Kilka prostych rzeczy: spokojny spacer przez dwadzieścia, trzydzieści minut, krążenia barków i głowy w niewielkim zakresie, łagodne rozciąganie łydek, ud czy pleców bez pogłębiania na siłę, ciepły prysznic skierowany na obolałe miejsce. Lekki automasaż, na przykład głaskanie i delikatne ugniatanie karku czy ud, też może przynieść ulgę. Nie warto natomiast „rozmasowywać” bolącego miejsca z całej siły ani wałkować go mocno, bo to dodatkowo podrażnia tkanki.

Czy można iść na trening, gdy mięśnie bolą po masażu?

Lekka aktywność, taka jak spacer, rower w spokojnym tempie czy pływanie, jest w porządku i często pomaga. Z ciężkim treningiem siłowym czy intensywnym biegiem na mięśniach wyraźnie obolałych po masażu lepiej poczekać dzień, aż tkliwość zmaleje. Obciążanie przemęczonych mięśni zwiększa ryzyko przeciążenia, a ból może się nasilić. Jeśli trenujesz regularnie, zaplanuj intensywny masaż na dzień przed lżejszym treningiem albo dniem wolnym.

Przeczytaj: Masaż przed czy po treningu na siłowni?

Ból a rodzaj masażu

Najczęściej bolesność po zabiegu pojawia się po masażu leczniczym, sportowym, maderoterapii i bańkach, czyli zabiegach o intensywniejszym działaniu. Po masażu relaksacyjnym, limfatycznym, balijskim czy masażu stóp ból po zabiegu zdarza się rzadko. Jeśli zależy Ci na odprężeniu bez bólu, wybieraj masaże łagodniejsze, a intensywniejsze zostaw na sytuacje, gdy celem jest konkretna praca z napięciem.

Przeczytaj: Jaki masaż wybrać dla siebie?

Jak to wygląda w Sansarze?

Siłę nacisku ustalamy razem z Tobą, a masaż leczniczy, nawet jeśli bywa intensywniejszy, prowadzimy w granicach komfortu. Na początku każdej wizyty pytamy, jak czułaś się po poprzedniej, i jeśli trzeba, zmniejszamy nacisk. Masaże wykonują Joanna i Karolina, fizjoterapeutki, w gabinecie przy ul. 5 Lipca 46 w Szczecinie. Jeśli po masażu coś Cię niepokoi, zadzwoń: 505 072 545 lub 506 391 580.

W skrócie

Masaż może boleć w trakcie przez napięte mięśnie, tkliwe punkty i zbyt mocny nacisk, a po zabiegu przez reakcję mięśni na intensywną pracę, siniaki czy nasilenie przewlekłego bólu. Tkliwość przez dzień lub dwa jest normalna. Ból narastający przez kilka dni, drętwienie, obrzęk łydki czy duszność wymagają lekarza. Mów o nacisku i o tym, jak czułaś się po poprzednim masażu.