Dlaczego po masażu trzeba pić wodę?

„Proszę pamiętać o wodzie” to zdanie, które po masażu słyszy chyba każdy. W wielu gabinetach dodaje się do niego wyjaśnienie: „żeby wypłukać toksyny uwolnione z mięśni”. Brzmi przekonująco, ale czy jest prawdziwe? W tym artykule sprawdzamy, co faktycznie wiadomo o piciu wody po masażu. Oddzielamy popularne przekonania od fizjologii, wyjaśniamy, dlaczego szklanka wody po zabiegu naprawdę ma sens, choć z innych powodów niż te z reklam, ile warto pić, komu woda pomaga najbardziej i kiedy z kolei trzeba uważać z ilością płynów. Nie znajdziesz tu listy napojów, bo o tym, co wybrać, piszemy w osobnym artykule. Tutaj odpowiadamy na pytanie „dlaczego”.

Popularne wyjaśnienie: „wypłukiwanie toksyn”

Najczęściej powtarzana wersja brzmi tak: w napiętych mięśniach gromadzą się toksyny, kwas mlekowy i produkty przemiany materii. Masaż je „uwalnia” do krwi, a woda pomaga je wypłukać z organizmu. Jeśli nie wypijesz wody, toksyny krążą po ciele i dlatego po masażu boli głowa i jest się zmęczonym.
To wyjaśnienie ma swój urok, bo jest proste i obrazowe. Problem w tym, że nie ma potwierdzenia w badaniach. Nie wykazano, że masaż uwalnia do krwi istotne ilości substancji, które trzeba „wypłukać”¹. Kwas mlekowy, o którym często się mówi, i tak szybko znika z mięśni po wysiłku, a jego obecność nie jest przyczyną bólu czy zmęczenia po masażu. Organizm usuwa zbędne produkty przemiany materii przez wątrobę i nerki przez cały czas, niezależnie od tego, czy był masaż. Nerki zdrowej osoby filtrują krew bez przerwy, przez całą dobę, a ilość wypitej wody wpływa głównie na to, ile moczu wydalimy, a nie na to, ile „toksyn” opuści organizm. Dodatkowe szklanki wody nie sprawiają, że masaż działa lepiej czy szybciej.

Dlaczego więc woda po masażu ma sens?

Choć mit o toksynach nie znajduje potwierdzenia, picie wody po masażu jest dobrym nawykiem z kilku bardzo realnych powodów.

• Zapobiega zawrotom głowy. Po masażu ciśnienie krwi często lekko spada, a naczynia są rozszerzone. Dobre nawodnienie pomaga organizmowi szybciej wyrównać ciśnienie przy wstawaniu.
• Zmniejsza ryzyko bólu głowy. Odwodnienie samo w sobie sprzyja bólom głowy², a po masażu, w cieple, łatwiej je odczuć.
• Uzupełnia płyny utracone w cieple. W gabinecie jest ciepło, a pod ręcznikami i przy ciepłym oleju lekko się pocimy, nawet jeśli tego nie czujemy.
• Pomaga mięśniom po intensywnej pracy. Dobrze nawodnione mięśnie łatwiej się regenerują po mocniejszym masażu, podobnie jak po treningu.
• Jest naturalną przerwą. Szklanka wody to chwila na spokojne usiąście i dojście do siebie, zanim wstaniesz i wyjdziesz.

Mit czy fakt? Sprawdzamy popularne zdania

Przeczytaj: Czy masaż jest naprawdę zdrowy?

Ile pić po masażu?

Nie ma potrzeby wypijania litrów wody zaraz po masażu. Rozsądna ilość to szklanka, dwie w ciągu pierwszej godziny po zabiegu, a potem normalne picie przez resztę dnia, zgodnie z pragnieniem. Dorosła osoba potrzebuje zwykle kilku szklanek płynów dziennie, a dokładna ilość zależy od masy ciała, aktywności, temperatury i diety. Dobrym wskaźnikiem jest kolor moczu: jasnosłomkowy oznacza zwykle dobre nawodnienie, ciemny sugeruje, że warto pić więcej.

Komu woda po masażu pomaga najbardziej?

• Osobom z niskim ciśnieniem i skłonnością do zawrotów. Szklanka wody przed i po masażu wyraźnie zmniejsza ryzyko zawrotów przy wstawaniu.
• Osobom, które na co dzień piją mało. Często dopiero po masażu odczuwają skutki lekkiego odwodnienia, takie jak ból głowy czy zmęczenie.
• Po masażu w upalny dzień. Ciepło gabinetu i pogoda sumują się.
• Po masażu sportowym i po treningu. Mięśnie po wysiłku i masażu potrzebują płynów do regeneracji.
• Po masażu limfatycznym. Częściej trzeba skorzystać z toalety, więc warto uzupełnić płyny.
• Osobom starszym. Z wiekiem słabnie odczuwanie pragnienia, więc łatwiej o odwodnienie.

Przeczytaj: Dlaczego po masażu czasem kręci się w głowie?

Pragnienie: czy można mu ufać?

U większości zdrowych dorosłych pragnienie jest dobrym przewodnikiem: pijemy, kiedy chce nam się pić, i to zwykle wystarcza. Są jednak sytuacje, w których ten sygnał bywa słabszy. Z wiekiem odczuwanie pragnienia maleje, więc osoby starsze łatwiej się odwadniają. W pracy pełnej spotkań czy przy intensywnym skupieniu łatwo zignorować pragnienie na wiele godzin. Kawa i herbata dają uczucie „picia”, choć nie zawsze w pełni zastępują wodę. Dlatego po masażu, kiedy ciało jest wyciszone, a ty masz chwilę dla siebie, to dobry moment, żeby świadomie napić się wody, nawet jeśli pragnienie nie jest silne.

Po masażu sportowym: woda czy elektrolity?

Jeśli masaż był częścią regeneracji po intensywnym treningu, zwłaszcza w upale, woda może nie wystarczyć. Z potem tracimy nie tylko wodę, ale też sód i inne elektrolity. Po krótkim treningu i masażu zwykła woda z posiłkiem zwykle wystarcza. Po długim wysiłku, zawodach czy biegu w upale warto sięgnąć po napój z elektrolitami albo zjeść posiłek z odrobiną soli. Masaż nie zwiększa sam w sobie zapotrzebowania na elektrolity, ale nakłada się na wysiłek, który już je zużył.

Przeczytaj: Masaż po treningu

Lato i zima

Latem, w upale, organizm traci więcej wody i łatwiej o odwodnienie. Masaż w ciepłym gabinecie w upalny dzień to dodatkowe obciążenie, więc woda przed i po masażu jest szczególnie ważna. Zimą z kolei wiele osób pije mniej, bo nie odczuwa pragnienia, a ogrzewane powietrze w mieszkaniach jest suche. Ciepła herbata ziołowa po masażu w zimie pełni podwójną rolę: nawadnia i rozgrzewa.

Małymi łykami, na siedząco

Po masażu lepiej pić spokojnie, małymi łykami, siedząc, niż wypić duszkiem dużą szklankę na stojąco w drodze do wyjścia. Duża ilość płynu na raz może dać uczucie pełnego żołądka i nudności, zwłaszcza po masażu brzucha czy długim leżeniu na brzuchu. Picie na siedząco to też naturalny moment odpoczynku przed wstaniem, który zmniejsza ryzyko zawrotów.

Kiedy z wodą trzeba uważać?

Choć picie wody jest bezpieczne dla większości osób, są sytuacje, w których ilość płynów ustala lekarz.

• Niewydolność serca. Lekarz może zalecić ograniczenie płynów. Wtedy po masażu pijesz zgodnie z tym zaleceniem, a nie „jak najwięcej”.
• Choroby nerek, zwłaszcza zaawansowane i u osób dializowanych.
• Niektóre zaburzenia elektrolitowe i choroby, przy których lekarz kontroluje bilans płynów.

W takich sytuacjach zalecenie „pić dużo wody po masażu” nie dotyczy Ciebie. Wystarczy normalna, ustalona z lekarzem ilość. Przy niewydolności serca nie wykonuje się też masażu limfatycznego, który przesuwa płyny w organizmie.

Kawa po masażu: tak czy nie?

Wiele osób po masażu ma ochotę na kawę, zwłaszcza gdy czuje senność, a przed sobą ma jeszcze obowiązki. Kawa nie jest zakazana, a umiarkowana ilość nie odwadnia w istotny sposób u osób, które piją ją regularnie. Warto jednak pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, kawa może szybciej „wyrwać” z odprężenia, a więc skrócić przyjemny efekt masażu. Po drugie, kawa wypita późnym popołudniem może utrudnić zasypianie, a dobry sen to jeden z największych zysków po masażu. Rozsądny kompromis to szklanka wody od razu, a kawa dopiero później, jeśli naprawdę jest potrzebna.

Woda w praktyce gabinetu

W wielu gabinetach szklanka wody po masażu jest stałym elementem wizyty. Ma to sens nie dlatego, że woda „wypłukuje toksyny”, ale dlatego, że pomaga spokojnie wrócić do siebie. Siedzisz, pijesz małymi łykami, oddychasz, zanim wstaniesz i wyjdziesz na ulicę. Ten moment chroni przed zawrotami głowy i pośpiechem, który niweczy część efektu masażu.

Przeczytaj: Dlaczego po masażu czujesz się źle?

Czy zamiast wody może być coś innego?

Tak. Woda jest najprostszym wyborem, ale ten sam efekt dają inne niesłodzone napoje: herbata ziołowa, słaba herbata, woda z cytryną, a po treningu napój z elektrolitami. Słodkie soki i napoje gazowane dostarczają dużo cukru, a alkohol i duże ilości kawy działają odwrotnie, niż byśmy chcieli. Szczegółowo opisujemy to w artykule o tym, co pić po masażu.

Przeczytaj: Co pić po masażu?

Skąd wziął się mit o toksynach?

Przekonanie o „toksynach w mięśniach” ma długą historię. Wcześniej uważano, że ból mięśni po wysiłku jest spowodowany gromadzeniem się kwasu mlekowego, a masaż miał go „rozbijać” i usuwać. Dziś wiadomo, że bolesność mięśni następnego dnia wiąże się głównie z mikrouszkodzeniami włókien i reakcją zapalną na nie³, a kwas mlekowy to tylko jedna z kilku dawnych hipotez. Mimo to obraz „wypłukiwania” był na tyle obrazowy, że przetrwał i przeniósł się na masaż. Wielu terapeutów powtarza go w dobrej wierze, bo sami tak się uczyli.

Dlaczego warto mówić prawdę o wodzie?

Można by zapytać: skoro picie wody i tak jest dobre, co za różnica, jak to wyjaśniamy? Różnica jest taka, że nieprawdziwe wyjaśnienia budują fałszywy obraz masażu. Jeśli ktoś wierzy, że po masażu krążą w nim toksyny, może bać się masażu albo każdy ból głowy przypisywać „zatruciu”, zamiast zauważyć, że po prostu mało pił i nie zjadł obiadu. Może też uwierzyć, że wypicie dużej ilości wody „przyspieszy efekty”, co nie jest prawdą. Uczciwe wyjaśnienie jest prostsze: woda pomaga czuć się dobrze po masażu, bo ciało jest wyciszone, ciepłe i lekko odwodnione, a dobre nawodnienie ułatwia mu powrót do codziennego rytmu.

Masaż limfatyczny a częstsze oddawanie moczu

Po masażu limfatycznym wiele osób zauważa, że w ciągu kilku godzin częściej korzysta z toalety. To naturalna reakcja: część płynu, który zalegał w tkankach, wraca do krwiobiegu i jest wydalana przez nerki. Nie jest to „oczyszczanie z toksyn”, tylko normalna praca organizmu. Warto w tym czasie pić normalnie, żeby nie odczuwać suchości w ustach i zmęczenia.

Czy brak wody po masażu jest szkodliwy?

Nie w sensie zatrucia czy „toksyn”. Jeśli po masażu nie wypijesz od razu wody, nic groźnego się nie stanie. Możesz jednak częściej odczuwać zawroty głowy przy wstawaniu, ból głowy wieczorem, suchość w ustach i większe zmęczenie, zwłaszcza jeśli i tak pijesz mało. Woda nie jest więc „lekarstwem” po masażu, tylko prostym sposobem, żeby czuć się po nim lepiej.

Nawodnienie przed masażem też się liczy

Wiele osób skupia się na wodzie po masażu, a zapomina o tym, co działo się przed. Jeśli od rana piłaś tylko kawę, a na masaż przyszłaś prosto z pracy, organizm jest już lekko odwodniony. Szklanka wody godzinę przed wizytą zmniejsza ryzyko zawrotów i bólu głowy bardziej niż pół litra wypite na siłę po zabiegu. Nie trzeba jednak pić tuż przed masażem dużej ilości, bo leżenie z pełnym pęcherzem na brzuchu nie jest wygodne.

Woda a skóra po masażu

Czasem pojawia się też przekonanie, że picie wody po masażu sprawi, że skóra będzie bardziej nawilżona i jędrna. Nawilżenie skóry zależy od wielu czynników: pielęgnacji, genetyki, wieku, klimatu, a picie wody ma na nie ograniczony wpływ u osób, które nie są odwodnione. Olej użyty w masażu nawilża skórę z zewnątrz, a woda wypita po zabiegu wspiera po prostu ogólne nawodnienie organizmu.

Woda po masażu w domu

Ta sama zasada dotyczy domowego masażu. Postaw szklankę wody obok, zanim zaczniesz. Po masażu daj osobie masowanej chwilę na usiąście i wypicie wody, zanim wstanie i wróci do zajęć. To mały gest, który poprawia samopoczucie i zmniejsza ryzyko zawrotów, zwłaszcza po dłuższym masażu na łóżku czy macie.

Przeczytaj: Czego nie wolno robić po masażu?

Jak to wygląda w Sansarze?

Po masażu w naszym gabinecie jest czas na spokojne usiąście i szklankę wody, bo między wizytami zostawiamy przerwę. Nie mówimy o „wypłukiwaniu toksyn”, bo nie ma na to dowodów. Mówimy o tym, co naprawdę pomaga: o powolnym wstawaniu, wodzie i odpoczynku. Masaże wykonują Joanna i Karolina, fizjoterapeutki, w gabinecie przy ul. 5 Lipca 46 w Szczecinie.

W skrócie

Woda po masażu nie „wypłukuje toksyn”, bo masaż ich nie uwalnia, a kwas mlekowy znika z mięśni sam. Szklanka wody po zabiegu ma jednak sens: zmniejsza ryzyko zawrotów i bólu głowy, uzupełnia płyny utracone w cieple i pomaga spokojnie wrócić do siebie. Wystarczy szklanka, dwie w pierwszej godzinie, a potem normalne picie. Przy niewydolności serca i chorobach nerek ilość płynów ustala lekarz.