Kiedy nie robić masażu?

Masaż jest bezpieczny dla zdecydowanej większości osób, ale są dni, sytuacje i choroby, przy których lepiej go odłożyć, zmienić jego formę albo najpierw zapytać lekarza. Problem w tym, że listy przeciwwskazań w internecie bywają albo przerażająco długie, albo zbyt ogólne. Raz czytamy, że masażu nie wolno robić „przy każdej chorobie przewlekłej”, innym razem, że „masaż jest dla każdego”. Prawda leży pośrodku. W tym artykule porządkujemy temat w trzy grupy: sytuacje, w których masażu nie robimy, sytuacje, w których jest możliwy po zgodzie lekarza lub w zmienionej formie, oraz miejsca na ciele, które czasowo omijamy. Do tego dostajesz krótką kontrolę na dzień wizyty, omówienie grup szczególnych, takich jak ciąża, leczenie onkologiczne czy cukrzyca, oraz listę objawów, przy których masaż przerywa się w trakcie. Piszemy z perspektywy gabinetu, w którym masaże wykonują dwie fizjoterapeutki.

Dlaczego przeciwwskazania w ogóle istnieją?

Masaż to nie tylko przyjemny dotyk. Ucisk, rozcieranie i ugniatanie zwiększają przepływ krwi i chłonki, wpływają na układ nerwowy, ciśnienie, temperaturę skóry i napięcie mięśni. U zdrowej osoby te zmiany są korzystne. W niektórych stanach mogą jednak zaszkodzić: rozprzestrzenić zakażenie, nasilić stan zapalny, uszkodzić świeżo gojącą się tkankę, a w rzadkich sytuacjach przyczynić się do poważnego powikłania, na przykład oderwania skrzepliny.
Przeciwwskazania nie są więc formalnością ani asekuracją gabinetu. To sposób na to, żeby masaż robił to, do czego służy: pomagał. Dobra wiadomość jest taka, że większość z nich ma charakter czasowy. Przeziębienie mija, siniak się wchłania, uraz goi. Wtedy można wrócić na stół.
Warto też pamiętać, że lista przeciwwskazań nie jest po to, żeby kogoś zniechęcić. Wiele osób z chorobami przewlekłymi korzysta z masażu regularnie i bardzo na tym zyskuje. Chodzi tylko o to, żeby terapeutka wiedziała, z czym ma do czynienia, i mogła dobrać zabieg, siłę nacisku, pozycję i czas tak, by masaż był bezpieczny.

Trzy rodzaje przeciwwskazań

Ten podział jest ważny, bo pokazuje, że „przeciwwskazanie” nie zawsze oznacza „nie”. Bardzo często oznacza „tak, ale inaczej”.

Kiedy masażu nie robimy?

Gorączka i ostre infekcje

Przy gorączce organizm walczy z zakażeniem i potrzebuje odpoczynku. Masaż zwiększa krążenie i obciąża organizm dodatkowo, a do tego w gabinecie łatwo zarazić terapeutkę i kolejne osoby. Dotyczy to także przeziębienia z rozbiciem, grypy, anginy czy infekcji żołądkowej. Na masaż wracamy po kilku dniach bez gorączki.

Podejrzenie zakrzepicy

Jednostronny obrzęk łydki, ból, zaczerwienienie, ocieplenie skóry, szczególnie po długiej podróży, unieruchomieniu czy operacji, mogą oznaczać zakrzepicę żył głębokich¹. Masaż w takiej sytuacji jest wykluczony, a objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

Świeży uraz

Skręcenie, naciągnięcie, stłuczenie z obrzękiem i krwiakiem w pierwszych dniach nie są wskazaniem do masażu okolicy urazu. Najpierw diagnoza i czas na wygojenie. Masaż innych części ciała jest często możliwy, jeśli dobrze się czujesz.

Ostre zakażenia i choroby skóry w miejscu masażu

Ropne zmiany, czyraki, zakażone rany, róża, grzybica w aktywnej fazie, opryszczka w okolicy masowanej, świerzb. Masaż może rozprzestrzenić zakażenie na inne miejsca i na terapeutkę.

Stany wymagające pilnej pomocy

Silny ból w klatce piersiowej, duszność, nagły silny ból głowy, objawy neurologiczne, takie jak drętwienie połowy ciała czy zaburzenia mowy. To nie jest moment na masaż, tylko na telefon na numer alarmowy.

Przeczytaj: Czy można zrobić masaż, gdy masz stan zapalny?

Kiedy masaż jest możliwy, ale po konsultacji lub inaczej?

W każdej z tych sytuacji najważniejsza jest rozmowa przed masażem. Jeśli powiesz, co Ci dolega i jakie bierzesz leki, terapeutka dopasuje zabieg. Jeśli to przemilczysz, nawet najlepsza fachowa wiedza nie pomoże.

Miejsca, które omijamy

Część przeciwwskazań dotyczy tylko konkretnego miejsca. Masaż jest możliwy, ale terapeutka nie pracuje bezpośrednio na:

• żylakach i pajączkach naczyniowych,
• siniakach i świeżych urazach,
• ranach, otarciach i bliznach przed pełnym wygojeniem,
• znamionach, brodawkach i zmianach skórnych,
• świeżym tatuażu,
• miejscu po zastrzyku czy szczepieniu w dniu jego wykonania,
• oparzeniu słonecznym.

Są też obszary ciała, w których ze względu na budowę anatomiczną nie stosuje się mocnego ucisku nigdy, na przykład przód szyi czy dół podkolanowy. Opisujemy je w osobnym artykule.

Przeczytaj: Gdzie na ciele absolutnie nie wolno robić masażu?

Kontrola na dzień wizyty: sześć pytań

Rano w dniu masażu zadaj sobie sześć krótkich pytań. Jeśli na któreś odpowiadasz „tak”, zadzwoń do gabinetu przed wyjściem z domu.

1. Czy mam gorączkę, dreszcze albo czuję, że „coś mnie bierze”?
2. Czy od ostatniej wizyty wydarzył się uraz, upadek albo zabieg medyczny?
3. Czy mam nowy obrzęk, zwłaszcza jednej nogi, z bólem lub zaczerwienieniem?
4. Czy na skórze pojawiła się nowa wysypka, rana lub zakażenie?
5. Czy zmieniły mi się leki albo zaczęłam nowe leczenie?
6. Czy czuję się dziś wyraźnie gorzej niż zwykle, bez wyraźnej przyczyny?

Wizytę w Sansarze możesz bezpłatnie odwołać do 24 godzin przed terminem. Jeśli zła sytuacja pojawi się rano w dniu wizyty, i tak zadzwoń. Lepiej przełożyć masaż, niż przyjść chorą i zarazić kolejne osoby.

Ciąża

W ciąży masaż może przynieść dużą ulgę, zwłaszcza przy bólach pleców, obrzękach nóg i napięciu. W naszym gabinecie wykonujemy go od drugiego trymestru, po rozmowie o przebiegu ciąży. Masaż odbywa się w pozycji na boku, z poduszkami, bez pracy na brzuchu, z łagodnymi technikami i ostrożnie przy nogach. Przy ciąży wysokiego ryzyka, krwawieniach, nadciśnieniu ciążowym czy zagrożeniu porodem przedwczesnym masaż wymaga wyraźnej zgody lekarza prowadzącego. W pierwszym trymestrze zwykle proponujemy poczekać, głównie ze względu na samopoczucie i ostrożność.

Przeczytaj: Czy masaż wywołuje choroby?

Leczenie onkologiczne

Dawniej powtarzano, że masaż „rozsiewa nowotwór”. Nie ma na to dowodów², a łagodny masaż jest dziś często stosowany w opiece nad osobami chorymi na nowotwory, jako wsparcie samopoczucia. Wymaga jednak dostosowania: omijania okolic guza, napromienianej skóry, portów naczyniowych i miejsc po zabiegach, łagodnego nacisku przy obniżonej liczbie płytek krwi i ostrożności przy obrzęku limfatycznym. Dlatego w trakcie leczenia onkologicznego masaż zawsze uzgadniamy z lekarzem prowadzącym.

Przeczytaj: Czy masaż powoduje choroby?

Cukrzyca, nadciśnienie, serce

Te trzy choroby są bardzo częste i zwykle nie wykluczają masażu. Przy cukrzycy szczególną uwagę zwracamy na stopy: czucie, stan skóry, drobne rany, które łatwo przeoczyć. Masaż przy cukrzycy może też obniżyć poziom cukru u osób przyjmujących insulinę, więc warto mieć przy sobie coś słodkiego i nie przychodzić na czczo. Przy nadciśnieniu ważne jest spokojne tempo i powolne wstawanie po zabiegu. Przy chorobach serca masaż jest zwykle możliwy, ale krótszy i łagodniejszy, a po zawale, przy niewydolności serca czy zaburzeniach rytmu najpierw rozmawiamy z lekarzem.

Po zabiegach i szczepieniach

• Po szczepieniu zwykle nie masujemy miejsca wkłucia w dniu szczepienia, a przy gorączce lub złym samopoczuciu po szczepionce przekładamy wizytę.
• Po zabiegach medycyny estetycznej na twarzy, takich jak toksyna botulinowa czy wypełniacze, masażu twarzy nie wykonuje się przez okres zalecony przez lekarza, który wykonywał zabieg.
• Po zabiegach dentystycznych, zwłaszcza ekstrakcji, z masażem twarzy i szczęki warto poczekać do wygojenia.
• Po operacjach moment powrotu do masażu ustala lekarz.
• Po intensywnym opalaniu czy oparzeniu słonecznym masaż poparzonej skóry jest bolesny i ją podrażnia.

Leki, o których warto powiedzieć

Nie musisz znać nazw i działania wszystkich leków. Wystarczy zdjęcie opakowań w telefonie. Szczególnie ważne są: leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe (łatwiej o siniaki), leki na nadciśnienie (zawroty głowy przy wstawaniu), insulina i inne leki na cukrzycę (możliwy spadek cukru), sterydy przyjmowane długo (cieńsza skóra, kruche kości), leki przeciwbólowe i zwiotczające mięśnie (słabsze odczuwanie zbyt mocnego nacisku), leki przeciwdepresyjne i nasenne (większa senność po masażu).

Przeczytaj: Jakich miejsc nie należy masować?

Po chorobie: kiedy wrócić na masaż?

Po zwykłym przeziębieniu czy grypie warto odczekać kilka dni bez gorączki i bez leków przeciwgorączkowych, aż wróci normalna energia. Pierwszy masaż po chorobie lepiej zaplanować łagodniej, na przykład jako masaż relaksacyjny lub krótszy masaż pleców. Po urazie powrót zależy od rodzaju uszkodzenia: przy lekkim naciągnięciu po kilku dniach można masować okolicę delikatnie, przy poważniejszym urazie decyzję podejmuje lekarz lub fizjoterapeuta prowadzący. Po zabiegu chirurgicznym masaż okolicy rany możliwy jest dopiero po pełnym wygojeniu, a pozostałych części ciała zwykle wcześniej, jeśli lekarz nie ma zastrzeżeń.

Alkohol, posiłek, menstruacja: co z nimi?

Alkohol. Na masaż nie przychodzi się pod wpływem alkoholu. Zaburza on odczuwanie bólu i ciśnienie, a po masażu częściej pojawiają się zawroty głowy. Ciężki posiłek. Leżenie na brzuchu tuż po obiedzie jest nieprzyjemne. Lepiej zjeść lekko 1–2 godziny wcześniej. Menstruacja nie jest przeciwwskazaniem. Jeśli brzuch i lędźwie są bolesne, można je pominąć albo masować bardzo łagodnie, co przez część kobiet jest odbierane jako ulga.

Przeciwwskazania a rodzaj masażu

Nie każdy masaż obciąża organizm tak samo, dlatego część przeciwwskazań zależy od tego, jaki zabieg wybierasz. Łagodny masaż limfatyczny czy spokojny masaż stóp bywają możliwe w sytuacjach, w których intensywny masaż leczniczy całego ciała nie jest dobrym pomysłem. Z kolei rytuały z ciepłem, takie jak masaż gorącą czekoladą czy ciepłym olejem, wymagają większej ostrożności przy nadciśnieniu, żylakach, w ciąży i przy problemach z krążeniem.

Dlatego warto powiedzieć o swoim zdrowiu już przy rezerwacji. Czasem wystarczy zamienić jeden zabieg na inny, żeby wizyta była bezpieczna i przyjemna.

Przeczytaj: Czy masaż jest naprawdę zdrowy?

Cztery mity o przeciwwskazaniach

„Przy żylakach nie wolno żadnego masażu”

Nieprawda. Nie masuje się bezpośrednio żylaków i nie stosuje głębokiego ucisku w ich okolicy, ale masaż pleców, karku czy rąk jest jak najbardziej możliwy, a delikatny masaż limfatyczny nóg często przynosi ulgę.

„Po sześćdziesiątce masaż jest niebezpieczny”

Wiek sam w sobie nie jest przeciwwskazaniem. Znaczenie mają choroby i leki, a masaż u osób starszych jest po prostu łagodniejszy.

„Przy nowotworze masaż jest zawsze zakazany”

Dziś wiadomo, że łagodny, odpowiednio dostosowany masaż może wspierać samopoczucie osób w trakcie i po leczeniu onkologicznym. Wymaga jednak zgody lekarza i doświadczenia.

„W czasie miesiączki nie wolno się masować”

To nie jest przeciwwskazanie. Jeśli brzuch lub lędźwie bolą, można je pominąć albo masować łagodnie.

Dlaczego terapeutka zadaje tyle pytań?

Pytania o choroby, leki i samopoczucie czasem wydają się zbyt dociekliwe, zwłaszcza gdy przychodzisz „tylko na relaks”. Ich celem jest jednak dopasowanie masażu do Ciebie. Informacja, że bierzesz lek rozrzedzający krew, zmienia siłę nacisku. Wiadomość o przebytej operacji kolana sprawia, że terapeutka inaczej ułoży nogę. Jedno zdanie o tym, że od rana boli Cię gardło, pozwala uniknąć sytuacji, w której wychodzisz z masażu z gorączką. Wszystkie te informacje zostają w gabinecie i służą tylko temu, żeby masaż był bezpieczny.

Kiedy przerywamy masaż w trakcie?

Czasem coś dzieje się dopiero na stole. Masaż przerywamy, jeśli pojawi się:

• zawrót głowy, nudności, uczucie omdlenia,
• kołatanie serca, duszność, ból w klatce piersiowej,
• ostry, przeszywający ból, zwłaszcza promieniujący,
• drętwienie, mrowienie czy osłabienie ręki lub nogi,
• reakcja skórna na olej, na przykład swędzenie czy wysypka,
• silny niepokój lub dyskomfort psychiczny.

Masz pełne prawo przerwać masaż w każdej chwili, bez tłumaczenia się. Wystarczy powiedzieć „proszę przerwać”.

Jak to wygląda u nas?

Przed pierwszą wizytą możesz wypełnić kartę klienta online, w której zaznaczasz choroby, leki, ciążę i przebyte operacje. Na początku każdej wizyty pytamy, jak się czujesz i czy coś się zmieniło. Joanna i Karolina są fizjoterapeutkami, więc przy wątpliwościach potrafią ocenić, czy masaż jest w danej chwili dobrym pomysłem, i powiedzieć, kiedy lepiej najpierw zgłosić się do lekarza. Jeśli nie wiesz, czy możesz przyjść, zadzwoń przed rezerwacją: 505 072 545 lub 506 391 580.

W skrócie

Masażu nie robimy przy gorączce, ostrej infekcji, podejrzeniu zakrzepicy, świeżym urazie okolicy masażu i zakażeniach skóry. Przy ciąży, chorobach przewlekłych, lekach przeciwkrzepliwych i leczeniu onkologicznym masaż jest często możliwy, ale po rozmowie, czasem po zgodzie lekarza i w zmienionej formie. Żylaki, rany, siniaki i znamiona po prostu omijamy. A w dniu wizyty sześć krótkich pytań pozwala uniknąć większości problemów.