Masaż Shantala — poradnik dla rodziców

Masowanie niemowląt jest w Indiach codziennym zwyczajem przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Frédérick Leboyer, francuski położnik znany z idei łagodnego porodu, zobaczył taki masaż w Kalkucie i opisał go w książce zatytułowanej imieniem matki, którą obserwował. Dzięki niej technika trafiła do Europy, a dziś uczą jej położne, szkoły rodzenia i liczne poradniki. Nazwa przyjęła się na całym świecie, choć sam rytuał jest znacznie starszy. Leboyer zwracał uwagę przede wszystkim na spokój, uważność i kontakt z dzieckiem, a nie na technikę samą w sobie.

Rodzice lubią Shantalę z prostego powodu: daje im konkretny, spokojny sposób bycia z dzieckiem. Nie wymaga sprzętu, wystarczy ciepły pokój, koc i odrobina oleju. Wielu ojców mówi, że to dla nich pierwszy moment, w którym czują się pewnie przy niemowlęciu. Rytuał bywa też dobrym elementem wieczornej rutyny — kąpiel, masaż, karmienie, sen. Nie obiecujemy, że rozwiąże kolki czy problemy ze snem, ale wiele rodzin odbiera go jako przyjemną, wyciszającą chwilę. Masaż może też być sposobem na zaangażowanie drugiego rodzica, który nie karmi piersią, a chce mieć swój codzienny rytuał z maluchem.

Zacznij od otoczenia. Pokój powinien być ciepły, bo rozebrane niemowlę szybko traci ciepło, a światło przygaszone. Zdejmij pierścionki i zegarek, sprawdź, czy paznokcie nie są ostre, i rozgrzej dłonie. Olej wybierz delikatny, roślinny i bez zapachu, a dzień wcześniej sprawdź go na małym fragmencie skóry dziecka. Przygotuj pieluszkę i ręcznik, bo masaż rozluźnia, a maluch może się zsiusiać. Wszystko przygotuj przed rozebraniem dziecka, żeby nie zostawiać go ani na chwilę samego na przewijaku lub łóżku.

Wybierz porę, gdy dziecko jest wyspane i nie jest głodne, ale też nie zaraz po karmieniu — dobrze odczekać mniej więcej godzinę. Pierwszy masaż niech trwa kilka minut, na przykład tylko nóżki i stópki. Z czasem, gdy oboje nabierzecie pewności, możesz przejść całą sekwencję. Mów do dziecka, śpiewaj, patrz mu w oczy. Shantala nie jest gimnastyką ani ćwiczeniem, tylko rozmową przez dotyk. Jeśli coś pójdzie nie tak, nic się nie stało — jutro jest kolejna okazja, a dziecko zapamiętuje przede wszystkim Twoją obecność.

Niemowlę nie powie Ci, że ma dość, ale pokaże to ciałem. Sygnały zadowolenia to spokojny oddech, rozluźnione rączki, kontakt wzrokowy, gaworzenie i uśmiech. Sygnały przeciążenia to odwracanie głowy i wzroku, prężenie się, zaciśnięte piąstki, czkawka, kichanie seriami, marudzenie przechodzące w płacz. Gdy je widzisz, zatrzymaj się, przytul dziecko i spróbuj innego dnia. Czasem pomoże pozostanie przy samych nóżkach, które dzieci zwykle lubią najbardziej. Przerwanie masażu nie jest porażką, tylko dowodem, że uważnie słuchasz swojego dziecka.

Każde dziecko ma też swoje preferencje. Jedne uwielbiają masaż brzuszka, inne wolą, by go omijać. Niektóre nie lubią dotyku twarzy przez pierwsze tygodnie i to zupełnie normalne. Nie porównuj swojego malucha z filmikami w internecie i nie zakładaj, że masaż musi trwać określony czas. Jeśli przy dotyku konkretnego miejsca dziecko wyraźnie płacze z bólu, przerwij i pokaż to pediatrze — to sygnał do sprawdzenia, a nie do dalszego masowania. Z czasem nauczysz się rozpoznawać, które ruchy maluch lubi, i rytuał sam ułoży się we wspólną, waszą kolejność.

Pierwsze miesiące z dzieckiem to dla ciała duże obciążenie. Noszenie na rękach, karmienie w pochylonej pozycji, podnoszenie fotelika i wózka, kołysanie przez kwadrans przed snem — wszystko to ląduje na karku, barkach, nadgarstkach i odcinku lędźwiowym. Do tego dochodzi niewyspanie, które sprawia, że mięśnie trudniej się rozluźniają. Wielu rodziców przez pół roku nie ma ani godziny tylko dla siebie i dopiero po czasie zauważa, jak bardzo są spięci. Ból nadgarstków i kciuków od podnoszenia dziecka zdarza się tak często, że warto o nim pamiętać, zanim stanie się uciążliwy.

Masaż relaksacyjny w gabinecie to propozycja właśnie dla takiej osoby. Spokojne, płynne ruchy na ciepłym oleju, przyciemnione światło i cisza pomagają przejść z trybu ciągłej czujności w odpoczynek. Jeśli karmisz piersią i leżenie na brzuchu jest niewygodne, powiedz o tym — poszukamy wygodnej pozycji, na przykład na boku. Przyjmujemy i mamy, i ojców. Voucher na masaż relaksacyjny to też dobry pomysł na prezent dla świeżo upieczonych rodziców. Zaplanuj wizytę, gdy ktoś zaufany może zostać z dzieckiem, żeby przez całą godzinę nie zerkać na telefon.

Wiele codziennych czynności przy niemowlęciu da się wykonać z mniejszym obciążeniem dla ciała. Przy podnoszeniu dziecka z łóżeczka czy podłogi ugnij kolana i zbliż się do niego, zamiast pochylać się z prostymi nogami. Trzymaj malucha blisko siebie — im dalej od tułowia, tym ciężej pracują plecy i ramiona. Fotelik samochodowy też noś blisko ciała i zmieniaj rękę, w której go trzymasz.

Nadgarstki i kciuki męczą się najbardziej, gdy podnosisz dziecko chwytem pod pachy z mocno odwiedzionym kciukiem. Spróbuj podkładać całą dłoń i przedramię pod pupę i plecki malucha, tak by ciężar rozkładał się na większą powierzchnię. Przy karmieniu podłóż poduszkę pod łokieć lub pod dziecko, żeby nie trzymać go w powietrzu, a plecy oprzyj o oparcie. Co jakiś czas zmieniaj stronę, po której nosisz i kołyszesz malucha.

Ciało potrzebuje też krótkich przerw w ciągu dnia. Gdy dziecko śpi, zamiast od razu sprzątać, poświęć dwie minuty na rozruszanie barków i powolne skręty głowy. Kilka razy dziennie luźno potrząśnij dłońmi i delikatnie porozciągaj palce. Jeśli ból nadgarstka czy kciuka nie mija, nasila się albo pojawia się drętwienie, pokaż to lekarzowi lub fizjoterapeucie. A gdy znajdziesz godzinę dla siebie, masaż w gabinecie pomoże rozluźnić to, co przez tygodnie było napięte.