Wieczorem buty są za ciasne, na łydkach zostają ślady po skarpetkach, a obrączka nie chce zejść z palca. Obrzęki w ciąży to jedna z najczęstszych dolegliwości, szczególnie w trzecim trymestrze i w upalne dni. Wiele kobiet pyta wtedy, czy pomoże masaż nóg albo masaż limfatyczny. Odpowiedź brzmi: często tak, ale tylko przy obrzękach typowych dla ciąży i po wykluczeniu tych, które są sygnałem ostrzegawczym. W tym artykule wyjaśniamy, skąd biorą się obrzęki, jak odróżnić zwykłe od niepokojących, jak bezpiecznie masować nogi w ciąży, co mówi się o drenażu limfatycznym u przyszłych mam i jakie domowe sposoby działają najlepiej. Na końcu znajdziesz krótką notatkę do powieszenia na lodówce.
W ciąży w organizmie krąży wyraźnie więcej krwi i płynów niż przed ciążą. Hormony sprawiają, że naczynia są bardziej rozluźnione, a ściany żył mniej napięte. Rosnąca macica uciska duże żyły w miednicy, przez co krew z nóg wraca do serca wolniej. Do tego dochodzi grawitacja: im dłużej stoisz lub siedzisz, tym więcej płynu zbiera się w stopach i łydkach. Upał, słone jedzenie, mało ruchu i ciasne ubrania dokładają swoje. Dlatego obrzęki są zwykle najmniejsze rano, a największe wieczorem.
| Kolor | Objawy | Co robić |
|---|---|---|
| Zielony | obie stopy i kostki, nasilenie wieczorem, ustępuje po nocy lub uniesieniu nóg, dobre samopoczucie | domowe sposoby, ruch, masaż w kierunku serca |
| Żółty | obrzęk utrzymuje się rano, sięga wyżej niż kostki, szybki przyrost wagi w ciągu kilku dni | powiedz o tym lekarzowi lub położnej na najbliższej wizycie, zmierz ciśnienie |
| Czerwony | nagły obrzęk twarzy, dłoni i powiek, silny ból głowy, mroczki, ból w nadbrzuszu | pilnie do lekarza lub szpitala; możliwy stan przedrzucawkowy |
| Czerwony | obrzęk jednej nogi, ból, zaczerwienienie, ucieplenie łydki | pilnie do lekarza; możliwa zakrzepica; żadnego masażu |
Ta tabela nie zastępuje porady lekarskiej, ale pomaga zauważyć, kiedy obrzęk jest czymś więcej niż zmęczeniem nóg. W razie wątpliwości lepiej zadzwonić o raz za dużo niż o raz za mało.
Przeczytaj: Masaż w ciąży — czy można i do którego tygodnia?
Delikatny masaż w kierunku serca wspiera powrót krwi i chłonki z nóg, a do tego przynosi przyjemną ulgę i uczucie lekkości. Nie usuwa przyczyny obrzęków, bo ta wynika z samej ciąży, ale u wielu kobiet zmniejsza dyskomfort, zwłaszcza w połączeniu z uniesieniem nóg i ruchem. Najważniejsze są trzy zasady: łagodny nacisk, kierunek od stóp ku górze i ominięcie miejsc z żylakami. Mocny, głęboki masaż łydek w ciąży nie jest dobrym pomysłem, bo w tym okresie ryzyko zakrzepicy jest wyższe niż zwykle.
| Za | Przeciw i ostrożnie |
|---|---|
| bardzo delikatny dotyk, bez głębokiego ucisku | wymaga zgody lekarza, zwłaszcza w trzecim trymestrze |
| może zmniejszać uczucie ciężkich nóg | nie przy nadciśnieniu ciążowym, zakrzepicy ani jej podejrzeniu |
| przyjemny, wyciszający | nie przy chorobach serca i nerek bez konsultacji |
| można go wykonywać na boku lub półsiedząco | w gabinecie zawsze po rozmowie, nie „z marszu” |
Masaż limfatyczny w naszym gabinecie wykonujemy w ciąży wyłącznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym. Przy zwykłym uczuciu ciężkich nóg często wystarcza łagodny masaż nóg w ramach masażu relaksacyjnego na boku.
Przeczytaj: Masaż limfatyczny — kto powinien go wybrać?
Całość to 10–15 minut na obie nogi. Żylaki omija się zupełnie, a przy jakimkolwiek bólu łydki masaż przerywa się i nie wraca do niego bez konsultacji.
Przeczytaj: Jak prawidłowo masować nogi w domu?
W gabinecie masaż nóg w ciąży jest zwykle częścią masażu relaksacyjnego wykonywanego na boku. Terapeutka pracuje spokojnie i lekko, od stóp w kierunku ud, omijając żylaki i miejsca bolesne. Stopy masuje się z umiarkowanym naciskiem, a okolice kostek łagodnie. Przed zabiegiem pytamy o obrzęki: od kiedy są, czy mijają po nocy, czy dotyczą obu nóg, jakie było ostatnie ciśnienie. Jeśli coś budzi wątpliwości, prosimy najpierw o konsultację z lekarzem. Po masażu zalecamy chwilę odpoczynku z nogami w górze, szklankę wody i spokojne wstawanie.
To nie działa w ten sposób. Ograniczanie picia nie zmniejsza obrzęków, za to sprzyja odwodnieniu, zaparciom i infekcjom dróg moczowych. Organizm, któremu brakuje wody, wręcz chętniej ją zatrzymuje.
Ziołowe środki moczopędne w ciąży nie są obojętne i nie powinno się ich stosować bez porozumienia z lekarzem. Obrzęki ciążowe nie wynikają z „nadmiaru wody do wypłukania”, tylko z krążenia i hormonów.
Masaż daje ulgę na kilka godzin, czasem do następnego dnia. Obrzęk wraca, bo jego przyczyny działają przez całą ciążę. Dlatego masaż to uzupełnienie ruchu i odpoczynku, a nie samodzielne leczenie.
Większość obrzęków w ciąży to normalna reakcja organizmu, szczególnie w trzecim trymestrze. Niepokój budzą obrzęki nagłe, jednostronne albo z innymi objawami, o których piszemy wyżej.
Jeśli obrzęki Cię niepokoją, na wizycie u lekarza lub położnej warto wspomnieć o kilku rzeczach: od kiedy pojawiają się obrzęki, czy mijają po nocy, czy dotyczą obu nóg, czy puchną też dłonie i twarz, jak zmieniała się waga w ostatnich tygodniach. Lekarz zwykle zmierzy ciśnienie i może zlecić badanie moczu1. Jeśli masz w domu ciśnieniomierz, zapisuj pomiary i zabierz je ze sobą. To proste dane, które pomagają szybko odróżnić zwykłe obrzęki od tych, które wymagają leczenia.
Przeczytaj: Ból pleców w ciąży — jak pomaga masaż i jak leżeć?
Nie ma diety, która usunie obrzęki ciążowe, ale kilka zmian pomaga. Mniej żywności wysoko przetworzonej, gotowych dań, słonych przekąsek i wędlin, które zawierają dużo soli. Więcej warzyw i owoców, które dostarczają potasu i wody. Regularne posiłki zamiast dużych porcji wieczorem. Woda jako podstawowy napój. Wszelkie poważniejsze zmiany diety w ciąży warto omówić z lekarzem lub dietetykiem, zwłaszcza przy cukrzycy ciążowej.
Można je robić w pracy, w pociągu, przed telewizorem. Krążenia stóp w obie strony po 10 razy, przyciąganie i odpychanie palców, unoszenie pięt i palców na zmianę, zaciskanie i rozprostowywanie palców. Kilka minut co godzinę wyraźnie pomaga, zwłaszcza przy długim siedzeniu. Przy pracy na stojąco warto robić to samo w przerwach, a co jakiś czas wspiąć się na palce.
Wiele kobiet w ciąży zauważa, że po pływaniu albo spokojnym chodzeniu w wodzie nogi są wyraźnie lżejsze. Woda wywiera równomierny nacisk na całe ciało, podobnie jak pończochy uciskowe, a jednocześnie odciąża kręgosłup i stawy. Wystarczy pół godziny spokojnego ruchu w basenie raz czy dwa razy w tygodniu. Przed rozpoczęciem pływania w ciąży warto upewnić się u lekarza, że nie ma przeciwwskazań, i wybierać baseny z wodą o umiarkowanej temperaturze, a nie gorące jacuzzi.
W gorące dni obrzęki są większe. Pomaga chłodne pomieszczenie, przewiewne ubranie, picie wody, chłodne prysznice na nogi i unikanie długiego stania w słońcu.
W samochodzie przerwa co godzinę, dwie na krótki spacer. W pociągu czy samolocie ćwiczenia stóp na siedząco, wstawanie, picie wody. Przy dłuższych podróżach w ciąży warto zapytać lekarza o pończochy uciskowe.
Przestępowanie z nogi na nogę, krótkie przerwy na siedząco z nogami w górze, wygodne buty. Jeśli praca jest bardzo obciążająca, warto porozmawiać o tym z lekarzem.
Wieczorne obrzęki potrafią utrudniać zasypianie, a nocne skurcze łydek dodatkowo wybudzają. Pomaga położenie się na lewym boku z poduszką między kolanami i drugą pod stopami, tak żeby nogi były lekko uniesione. Przed snem kilka minut z nogami opartymi o ścianę albo na stosie poduszek, krótki masaż stóp i łydek i szklanka wody wcześniej wieczorem, żeby nie budzić się co chwilę do toalety. Przy częstych skurczach łydek warto zapytać lekarza o ich przyczynę.
Przeczytaj: Masaż po porodzie — kiedy można i jaki wybrać?
W ciąży obrzęk dotyczy nie tylko nóg. Gdy puchną dłonie, nerw w nadgarstku bywa uciśnięty, a wtedy pojawia się mrowienie i drętwienie palców, szczególnie w nocy. Pomaga unoszenie rąk, ruchy palcami i nadgarstkami, spanie z dłońmi ułożonymi wyżej. Delikatny masaż dłoni i przedramion w kierunku łokcia bywa przyjemny. Nagły obrzęk dłoni i twarzy razem z bólem głowy to jednak sygnał do pilnego kontaktu z lekarzem.
Rano, po nocy spędzonej w pozycji leżącej, płyny rozkładają się równomiernie i nogi są zwykle najszczuplejsze. Po kilku godzinach chodzenia, stania czy siedzenia grawitacja robi swoje i płyn zbiera się w stopach i kostkach. Po południu buty zaczynają uwierać, a wieczorem na skórze zostają odciski skarpetek. Ta zależność jest dobrą wskazówką: obrzęk, który zachowuje się w ten sposób i zmniejsza po nocy, jest najczęściej typowy dla ciąży. Obrzęk, który rano jest taki sam jak wieczorem, albo pojawia się nagle w ciągu kilku godzin, warto pokazać lekarzowi. Dlatego dobrym nawykiem jest spojrzeć na stopy rano i wieczorem i porównać.
Wieczorny masaż stóp i łydek przez bliską osobę to jedna z najprzyjemniejszych form ulgi w trzecim trymestrze. Wystarczy dziesięć minut, łagodny nacisk, kierunek w górę i ręcznik pod nogi. Partner może też przejąć część zadań, które wymagają długiego stania: gotowanie, zakupy, prasowanie. Wspólny wieczorny spacer pomaga obojgu, a pilnowanie, żeby przyszła mama co jakiś czas położyła nogi wyżej, to mała rzecz, która robi różnicę.
Ciąża sprzyja żylakom na nogach, a czasem także w okolicy sromu. Żylaków nie masuje się: nacisk może je podrażnić, a przy stanie zapalnym żyły jest wręcz niebezpieczny. Masaż nóg przy żylakach ogranicza się do miejsc obok nich, a często lepszym wyborem są ruch, pończochy uciskowe dobrane przez lekarza i unoszenie nóg. Bolesny, twardy, zaczerwieniony żylak wymaga pilnej konsultacji.
Przeczytaj: Jakich miejsc nie należy masować?
Przy obrzękach liczą się drobiazgi. Skarpetki bez ściągaczy albo z bardzo luźną gumką, szerokie, miękkie buty, najlepiej o pół numeru większe niż przed ciążą, bez wąskich czubków i wysokiego obcasa. Luźne spodnie bez uciskającego pasa na wysokości pachwin. Pierścionki i obrączkę warto zdjąć, zanim przestaną schodzić z palca, i założyć je na łańcuszek na szyję. Zegarek i bransoletki noś luźniej. To proste rzeczy, które nie usuną obrzęków, ale sprawią, że dzień będzie bardziej komfortowy.
Wiele kobiet zaskakuje to, że obrzęki nie znikają od razu po porodzie, a czasem nawet nasilają się w pierwszych dniach. Organizm potrzebuje kilku dni do dwóch tygodni, żeby pozbyć się nadmiaru płynów. Pomaga ruch, nogi w górze i picie wody. Jeśli obrzęk nie zmniejsza się, dotyczy jednej nogi, towarzyszy mu ból łydki, duszność lub wysokie ciśnienie, trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem.
W gabinecie masaże w ciąży wykonujemy od drugiego trymestru, na boku, a masaż limfatyczny tylko po konsultacji z lekarzem. Przed rezerwacją zadzwoń: 505 072 545 lub 506 391 580. Godzinny masaż relaksacyjny z łagodnym masażem nóg kosztuje 200 zł.
Plecy, kark, całe ciało — od 110 zł. Kupisz online albo zarezerwujesz termin w Booksy.
Przy dyskopatii masaż zwykle jest możliwy i często pomaga, ale nie w każdej fazie i nie każdą techniką. Dyskopatia to nie wyrok, który zamyka drogę do gabinetu masażu. Większość osób ze zmianami…
Przeczytaj więcej →
Napięciowy ból głowy to ten „zwykły” ból, który ściska głowę jak obręcz, zaczyna się często po południu przy komputerze i nie pulsuje jak migrena. Krótka odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi tak:…
Przeczytaj więcej →
Cellulit na udach to nie choroba ani dowód zaniedbania, tylko sposób, w jaki u większości kobiet zbudowana jest tkanka podskórna. Pozbyć się go całkowicie i na zawsze praktycznie się nie da, ale…
Przeczytaj więcej →Pierwszy raz na masażu albo w nowym miejscu? Tak wygląda wizyta u nas — od wejścia do wyjścia.
Pytamy, jak się dziś czujesz, co boli i jaki nacisk lubisz. Masaż układamy pod Ciebie, nie pod schemat.
Ciepłe światło, ręczniki i jednorazowa bielizna czekają na miejscu.
W każdej chwili możesz powiedzieć „mocniej” albo „delikatniej” — to Twój czas.
Między wizytami zostawiamy przerwę, więc nikt Cię nie pogania. Jest chwila na herbatę.
Trafiasz do tej samej terapeutki, która pamięta, co Ci pomogło i co lubisz.