Rwa kulszowa — czy masaż pomaga i jaki wybrać?

Masaż przy rwie kulszowej często przynosi ulgę, ale nie leczy jej przyczyny, a w ostrej fazie trzeba go robić bardzo ostrożnie. Rwa kulszowa to ból biegnący od lędźwi lub pośladka w dół nogi, czasem aż do stopy, najczęściej spowodowany podrażnieniem korzenia nerwowego w dolnym odcinku kręgosłupa. Masaż nie „cofnie” dysku i nie uwolni nerwu jednym ruchem. Może natomiast rozluźnić mięśnie, które wokół bolącego miejsca zaciskają się obronnie, poprawić komfort snu i siedzenia oraz ułatwić powrót do ruchu. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy masaż przy rwie kulszowej ma sens, a kiedy najpierw trzeba iść do lekarza. Piszemy też, jaki rodzaj masażu wybrać, jak wygląda wizyta w gabinecie fizjoterapeutek i co robić z masażerem, piłką czy pistoletem do masażu w domu. Na końcu znajdziesz proste drzewko decyzji, które pomoże wybrać kolejny krok.

Czym właściwie jest rwa kulszowa?

Nerw kulszowy to najgrubszy nerw w ciele. Powstaje z korzeni nerwowych wychodzących z dolnej części kręgosłupa lędźwiowego i z kości krzyżowej, biegnie przez pośladek, tylną stronę uda, a pod kolanem dzieli się na gałęzie zaopatrujące łydkę i stopę. „Rwa kulszowa” to nie nazwa choroby, tylko opis objawu: bólu, który promieniuje wzdłuż przebiegu tego nerwu. Lekarze używają też określeń ischialgia lub radikulopatia lędźwiowo-krzyżowa.
Najczęstszą przyczyną jest przepuklina krążka międzykręgowego, czyli sytuacja, w której fragment dysku wysuwa się i naciska lub drażni korzeń nerwowy. Do podrażnienia dochodzi też przy zwężeniu kanału kręgowego, zmianach zwyrodnieniowych stawów kręgosłupa czy kręgozmyku. Czasem podobne objawy daje napięty mięsień gruszkowaty w pośladku, przez który lub pod którym przebiega nerw. Od przyczyny zależy, co pomoże, dlatego tak ważne jest, żeby nie wrzucać każdego bólu nogi do jednego worka.

Jak odróżnić rwę kulszową od zwykłego bólu krzyża?

Przy zwykłym, mięśniowym bólu krzyża boli głównie dół pleców, czasem pośladek. Ból jest tępy, zmienia się z ruchem i pozycją, rzadko schodzi poniżej kolana. Przy rwie kulszowej noga potrafi boleć bardziej niż plecy. Bywa ostry, piekący, „jak prąd”, schodzi poniżej kolana, do łydki lub stopy. Często towarzyszy mu drętwienie, mrowienie, uczucie zimna albo osłabienie mięśni, na przykład trudność ze staniem na palcach lub na piętach. Charakterystyczne jest nasilenie bólu przy kaszlu, kichaniu i parciu.

Kiedy natychmiast do lekarza, a nie na masaż?

Ten fragment jest najważniejszy w całym artykule. Większość przypadków rwy kulszowej nie jest groźna, ale istnieją objawy, przy których nie należy czekać ani umawiać masażu, tylko jak najszybciej zgłosić się do lekarza lub na szpitalny oddział ratunkowy:

• problemy z oddawaniem moczu lub stolca, nietrzymanie albo zatrzymanie moczu,
• drętwienie lub brak czucia w kroczu, wokół odbytu i po wewnętrznej stronie ud (tak zwane znieczulenie „siodłowe”),
• szybko narastające osłabienie nogi, opadanie stopy, potykanie się,
• objawy w obu nogach jednocześnie,
• ból po poważnym urazie, upadku, wypadku,
• gorączka, niezamierzona utrata masy ciała, choroba nowotworowa w przeszłości,
• ból nocny, który nie zmienia się przy zmianie pozycji i nie pozwala spać.

Pierwsze dwa punkty mogą świadczyć o zespole ogona końskiego, czyli ucisku na wiele korzeni nerwowych jednocześnie. To stan wymagający pilnej diagnostyki i często szybkiego leczenia, bo opóźnienie może zostawić trwałe skutki. Masaż w takiej sytuacji jest wykluczony.

Przeczytaj: Kiedy nie robić masażu?

Co masaż może zrobić przy rwie kulszowej?

Kiedy korzeń nerwowy jest podrażniony, ciało reaguje obronnie. Mięśnie przykręgosłupowe w lędźwiach, mięśnie pośladkowe, mięsień czworoboczny lędźwi i mięśnie tylnej strony uda napinają się, żeby ograniczyć ruch. Ta ochrona ma sens w pierwszych dniach, ale gdy trwa tygodniami, sama staje się źródłem bólu. Ciało przyjmuje pozycję przeciwbólową: przechyla się na bok, kuleje, oszczędza nogę. Przeciążają się inne mięśnie, na przykład po drugiej stronie kręgosłupa.
Masaż działa właśnie na tę warstwę problemu. Rozluźnia nadmiernie napięte mięśnie, poprawia ich ukrwienie, zmniejsza odczuwanie bólu dzięki działaniu na układ nerwowy i pomaga się wyciszyć, co przy przewlekłym bólu nie jest drobiazgiem. Dla wielu osób największą korzyścią okazuje się to, że po masażu łatwiej zasnąć i łatwiej zacząć ćwiczenia zalecone przez lekarza lub fizjoterapeutę.

Czego masaż nie zrobi?

Uczciwie trzeba powiedzieć, czego masaż nie potrafi. Nie „wciśnie” dysku na miejsce. Nie odbarczy korzenia nerwowego uciśniętego przez przepuklinę. Nie poszerzy zwężonego kanału kręgowego. Nie zastąpi diagnostyki ani leczenia zaleconego przez lekarza. Jeśli ktoś obiecuje, że po jednym zabiegu rwa zniknie, bo „nerw został uwolniony”, warto podejść do tego z dużą rezerwą. Masaż jest jednym z elementów postępowania, obok ruchu, odpowiednich ćwiczeń, czasem leków i cierpliwości.

Ostra faza, podostra, przewlekła: kiedy masaż ma największy sens?

To, czy masaż pomoże, w dużym stopniu zależy od tego, na jakim etapie jesteś.

U większości osób objawy rwy kulszowej wyraźnie słabną w ciągu kilku tygodni. Masaż nie musi przyspieszać tego procesu w sensie medycznym, ale może sprawić, że te tygodnie będą znośniejsze.

Jaki masaż wybrać? Ranking od najbezpieczniejszego

Nie każdy masaż nadaje się przy podrażnionym nerwie. Poniżej kolejność, którą najczęściej rozważamy w gabinecie, od najbezpieczniejszej i najbardziej uniwersalnej.

1. Masaż leczniczy pleców i pośladków w ułożeniu na boku. Łagodne, spokojne techniki, bez ucisku na bolesny przebieg nerwu. Dla wielu osób jedyna wygodna pozycja w podostrej fazie.
2. Masaż klasyczny pleców w pełnym zakresie. Gdy leżenie na brzuchu jest już możliwe, z poduszką pod brzuchem, która spłaszcza lordozę i odciąża lędźwie.
3. Masaż klasyczny całego ciała. Gdy rwa przeszła w fazę przewlekłą i problemem jest napięcie całego ciała, nierówne obciążenie i zmęczenie.
4. Masaż relaksacyjny. Przy przewlekłym bólu i stresie, gdy celem jest wyciszenie, sen i zmniejszenie napięcia, a nie praca na konkretnych mięśniach.
5. Głęboki masaż sportowy. Raczej nie w okresie objawów nerwowych. Mocny ucisk może podrażnić i tak wrażliwe struktury.

Na jakie mięśnie terapeutka zwraca uwagę?

Przy rwie kulszowej masaż rzadko ogranicza się do miejsca, które boli najbardziej. Najczęściej pracuje się na:

• mięśniach przykręgosłupowych lędźwi, które trzymają kręgosłup w obronnym napięciu,
• mięśniu czworobocznym lędźwi, który przy przechylaniu się na bok potrafi boleć bardziej niż sama noga,
• mięśniach pośladkowych, wielkim, średnim i małym, które przejmują dodatkową pracę przy utykaniu,
• mięśniu gruszkowatym, głęboko w pośladku, w sąsiedztwie nerwu kulszowego,
• mięśniach tylnej strony uda i łydki, ale ostrożnie i dopiero gdy objawy nerwowe słabną,
• drugiej stronie ciała, która często jest przeciążona, bo przejęła ciężar.

Jak wygląda wizyta w gabinecie?

Masaże w naszym gabinecie przy ul. 5 Lipca 46 w Szczecinie wykonują Joanna i Karolina, obie z wykształceniem fizjoterapeutycznym. Przy rwie kulszowej wizyta zaczyna się od rozmowy. Terapeutka zapyta, od kiedy boli, gdzie dokładnie, czy ból schodzi poniżej kolana, czy masz drętwienie lub osłabienie nogi, czy byłaś u lekarza i jakie masz wyniki badań. Zapyta też o objawy alarmowe, nawet jeśli wydają się krępujące, na przykład o oddawanie moczu. To nie wścibstwo, tylko bezpieczeństwo.
Potem następuje dobór pozycji. Wiele osób z rwą nie wytrzyma kilkudziesięciu minut na brzuchu, więc masaż często wykonuje się na boku, z poduszką między kolanami, albo na brzuchu z wałkiem pod brzuchem i pod stopami. W trakcie terapeutka regularnie pyta o odczucia. Masaż przy rwie nie powinien wywoływać ani nasilać bólu promieniującego do nogi. Jeśli tak się dzieje, technika jest zmieniana albo miejsce pomijane.

Przeczytaj: Jak leżeć podczas masażu?

Czy masaż przy rwie powinien boleć?

Nie. Odczucie mocnego, ale przyjemnego ucisku na napiętym mięśniu jest w porządku. Promieniujący ból w nodze, pieczenie, „prąd”, nasilenie drętwienia w trakcie masażu to sygnał, żeby przerwać daną technikę. Zasada „im mocniej, tym lepiej” przy rwie kulszowej szczególnie się nie sprawdza. Podrażniony nerw jest wrażliwy na ucisk i rozciąganie, a zbyt intensywna praca może zaostrzyć objawy na kilka dni.

Przeczytaj: Czy dobry masaż boli?

Prawda czy mit? Siedem przekonań o rwie kulszowej

„Przy rwie trzeba leżeć w łóżku, aż przejdzie”

Mit. Kiedyś zalecano długie leżenie, dziś wiadomo, że w większości przypadków lepiej jest pozostać w ruchu w granicach tolerancji bólu. Krótki odpoczynek w najgorszych dniach jest w porządku, ale wielodniowe leżenie zwykle spowalnia powrót do formy.

„Masaż wyleczy przepuklinę”

Mit. Masaż działa na mięśnie i odczuwanie bólu, nie na sam dysk. Wiele przepuklin z czasem zmniejsza się samoistnie, ale nie dzięki uciskowi dłoni na plecach.

„Trzeba rozciągać nogę, aż przestanie ciągnąć”

Częściowo mit. Mocne rozciąganie tylnej strony uda przy podrażnionym nerwie może nasilić objawy. Delikatne ćwiczenia „ślizgowe” nerwu dobiera fizjoterapeuta indywidualnie.

„Rwa zawsze oznacza operację”

Mit. Zdecydowana większość osób z rwą kulszową nie wymaga leczenia operacyjnego. Decyzję o operacji podejmuje lekarz, zwykle przy objawach alarmowych, postępującym niedowładzie albo bólu, który mimo leczenia nie ustępuje.

„Ból w nodze to zawsze rwa”

Mit. Ból z tyłu uda bywa mięśniowy, ból z przodu uda może pochodzić od innego nerwu, a ból łydki ma wiele przyczyn, w tym naczyniowe. Dlatego diagnoza należy do lekarza.

„Ciepło zawsze pomaga”

Częściowo prawda. Wiele osób czuje ulgę przy ciepłym okładzie na lędźwie i pośladek. Nie wszystkie: część osób lepiej reaguje na chłód. Warto obserwować własne ciało.

„Skoro boli noga, trzeba masować nogę”

Częściowo mit. Ból jest odczuwany w nodze, ale jego źródło leży wyżej. Dlatego masaż zwykle koncentruje się na lędźwiach i pośladku, a noga jest traktowana ostrożnie.

Mięsień gruszkowaty: rwa czy coś innego?

Zespół mięśnia gruszkowatego to sytuacja, w której ból podobny do rwy wynika z napięcia mięśnia w głębi pośladka, w bezpośrednim sąsiedztwie nerwu kulszowego. Jego rozpoznawanie bywa dyskusyjne wśród specjalistów, bo objawy nakładają się na inne przyczyny. W praktyce, gdy ból zaczyna się w pośladku, nasila przy długim siedzeniu, szczególnie na twardym, a badania kręgosłupa nie pokazują wyraźnego ucisku na korzeń, terapeutka może zwrócić szczególną uwagę na mięśnie pośladka. Masaż i rozluźnienie tej okolicy bywają wtedy wyjątkowo pomocne. Jednak to, czy przyczyną jest pośladek, czy kręgosłup, powinien ocenić lekarz lub fizjoterapeuta po badaniu.

Masażer, pistolet do masażu, piłka: czy to bezpieczne w domu?

Wpisując w wyszukiwarkę „rwa kulszowa”, bardzo szybko trafia się na reklamy masażerów. Kilka zasad:

• Piłka tenisowa lub do masażu pod pośladkiem może pomóc rozluźnić mięśnie pośladkowe. Leż lub opieraj się o ścianę, ruszaj się powoli, unikaj miejsc, w których pojawia się promieniujący ból do nogi.
• Pistolet do masażu to urządzenie o dużej sile uderzeń. Nie przykładaj go do kręgosłupa ani do tylnej strony uda wzdłuż przebiegu nerwu. Na pośladek wybierz najniższą moc i krótki czas.
• Masażery elektryczne z wibracją lub ciepłem mogą dawać przyjemne rozluźnienie, ale nie zastępują ruchu i nie leczą przyczyny.
• Wałek do rolowania tylnej strony uda w ostrej fazie rwy raczej odpuść.

Jeśli po domowym masażu objawy w nodze się nasilają, przerwij i skonsultuj się ze specjalistą.

Jak leżeć i siedzieć, gdy rwa nie odpuszcza?

Pozycja ma ogromny wpływ na ból. Do spania wiele osób najlepiej czuje się na boku tej strony, która nie boli, z poduszką między kolanami, albo na plecach z poduszkami pod łydkami tak, by biodra i kolana były zgięte. Przy siedzeniu pomaga krzesło z oparciem, mały wałek w odcinku lędźwiowym, stopy płasko na podłodze i częste przerwy. Długie siedzenie w miękkim, głębokim fotelu czy jazda samochodem bez postoju to dla wielu osób najgorsza możliwa sytuacja. Przy wstawaniu z łóżka najpierw obróć się na bok, opuść nogi, a potem podeprzyj się rękami.

Ruch: co robić, a czego unikać?

Ruch jest jednym z najlepszych sprzymierzeńców w leczeniu rwy, ale musi być mądry. Spokojne spacery, nawet kilka razy dziennie po kilka minut, zwykle pomagają bardziej niż odpoczynek. Unikaj na razie dźwigania, gwałtownych skłonów z prostymi nogami, skrętów tułowia z obciążeniem i długiego siedzenia. Konkretne ćwiczenia, na przykład tzw. ćwiczenia ślizgowe nerwu czy wyprosty w leżeniu, dobiera fizjoterapeuta po badaniu, bo przy jednym rodzaju przepukliny pomagają, a przy innym mogą nasilić objawy. Masaż świetnie łączy się z ćwiczeniami: rozluźnione mięśnie łatwiej się ruszają.

Przeczytaj: Masaż z rehabilitacją — kiedy warto go wybrać?

Rwa kulszowa w ciąży

W ciąży ból promieniujący do pośladka i nogi jest częsty. Rosnący brzuch zmienia ustawienie miednicy, więzadła stają się bardziej elastyczne, a ciężar dziecka może naciskać na struktury w miednicy. Nie zawsze jest to klasyczna rwa z przepukliną, często to ból obręczy miednicznej. Masaż w ciąży wykonujemy od drugiego trymestru, w ułożeniu na boku, łagodnymi technikami. Objawy nerwowe w ciąży, szczególnie drętwienie, osłabienie nogi czy problemy z pęcherzem, zawsze należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu.

Przeczytaj: Ból pleców w ciąży — jak pomaga masaż i jak leżeć?

Leki i badania: rola lekarza

Masaż nie zastępuje wizyty u lekarza. To lekarz ocenia objawy neurologiczne, decyduje, czy potrzebne są badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny, i dobiera leki przeciwbólowe lub przeciwzapalne. Warto wiedzieć, że przy typowej rwie bez objawów alarmowych badania obrazowe nie zawsze są wykonywane¹ od razu, bo w pierwszych tygodniach często nie zmieniają sposobu leczenia. Jeśli masz wyniki badań, zabierz je na masaż. Terapeutka nie stawia diagnozy, ale opis rezonansu pomaga jej dobrać pozycję i intensywność pracy.

Ile wizyt i jak często?

Nie ma jednej liczby dla wszystkich. W fazie podostrej dobrze sprawdzają się wizyty co 5–7 dni przez kilka tygodni, na przykład 3–4 masaże, a potem ocena, co się zmieniło. Po każdej wizycie zwróć uwagę, jak czujesz się następnego dnia i przez kolejne trzy dni. Jeśli jest lżej, łatwiej się ruszać i spać, to dobry znak. Jeśli objawy w nodze nasilają się po masażu, to sygnał, żeby zmienić podejście albo wrócić do lekarza. Przy przewlekłym bólu masaż może stać się elementem stałej opieki, na przykład co 3–4 tygodnie.

Przeczytaj: Masaż leczniczy — jak pomaga na ból i jak wygląda seria zabiegów?

Ile kosztuje masaż przy rwie kulszowej?

Nie mamy osobnego zabiegu „na rwę”. Przy rwie kulszowej najczęściej wybierany jest masaż pleców lub masaż klasyczny w dłuższym wariancie, żeby był czas na lędźwie, pośladki i spokojną pracę na nodze.

Szerzej o cenach i o tym, jak nie przepłacić przy serii wizyt, piszemy w osobnym artykule.

Przeczytaj: Ile kosztuje masaż kręgosłupa?

Jak przygotować się do masażu?

Załóż wygodne ubranie, które łatwo zdjąć i założyć bez schylania się. Zabierz opis badań, jeśli je masz, i listę leków. Przyjdź kilka minut wcześniej, żeby nie spieszyć się po schodach i nie wchodzić na leżankę zdyszana. Zanim się położysz, powiedz terapeutce, w jakiej pozycji czujesz się najlepiej w domu. Jeśli bierzesz leki przeciwbólowe, wspomnij o tym, bo mogą zmieniać odczuwanie ucisku. Nie przychodź na masaż bezpośrednio po zastrzyku czy blokadzie bez zgody lekarza.

Po masażu: co jest normalne, a co nie?

Normalne jest lekkie rozbicie, senność, uczucie ciepła w plecach i nieznaczna tkliwość mięśni następnego dnia. Niepokojące są: wyraźne nasilenie bólu promieniującego do nogi, nowe drętwienie, osłabienie stopy, problemy z pęcherzem. W pierwszym przypadku odpocznij, pij wodę i wybierz się na spokojny spacer. W drugim skontaktuj się z lekarzem. Po masażu nie planuj od razu dźwigania zakupów, sprzątania czy treningu siłowego. Daj ciału kilka godzin.

Przeczytaj: Czego nie wolno robić po masażu?

Rwa a praca przy biurku

Długie siedzenie to dla podrażnionego korzenia nerwowego jedno z najtrudniejszych obciążeń. W pozycji siedzącej dyski lędźwiowe są bardziej obciążone niż na stojąco, a zgięte biodro i kolano zmieniają napięcie nerwu. Jeśli pracujesz przy biurku, ustaw przypomnienie, żeby co 20–30 minut wstać choćby na minutę. Pomaga biurko z regulacją wysokości, wałek lędźwiowy, krzesło bez głębokiego, miękkiego siedziska. Podczas rozmów telefonicznych chodź. To drobne zmiany, ale przy rwie potrafią zdecydować o tym, czy wieczorem noga boli bardziej, czy mniej.

Kierowcy i długie podróże

Jazda samochodem łączy kilka niekorzystnych czynników: siedzenie, wibracje, napięcie przy prowadzeniu. Przy rwie warto przysunąć fotel bliżej kierownicy, żeby nie sięgać nogą do pedałów, ustawić oparcie w bardziej pionowej pozycji i podłożyć mały wałek pod lędźwie. Robić przerwy co godzinę, nawet krótkie. Jeśli ból w nodze utrudnia szybkie wciśnięcie hamulca, nie prowadź.

Rwa kulszowa a stres i sen

Przewlekły ból zmienia sposób działania układu nerwowego. Im dłużej boli, tym łatwiej o nadwrażliwość: ból pojawia się szybciej i jest silniejszy. Do tego dochodzi zły sen, bo trudno znaleźć pozycję, a niewyspanie samo w sobie obniża próg bólu. To błędne koło. Masaż, oprócz pracy na mięśniach, pomaga je przerwać: wycisza, ułatwia zasypianie i daje kilka godzin wyraźnej ulgi. Dlatego przy rwie przewlekłej czasem lepiej wybrać spokojniejszy masaż, niż próbować „rozbić” każde napięcie.

Przeczytaj: Masaż na sen — jak pomaga zasnąć?

Rwa, dyskopatia, zwyrodnienia: jak to się ze sobą łączy?

Te słowa często padają razem i łatwo się w nich pogubić. Dyskopatia to ogólne określenie zmian w krążkach międzykręgowych, od drobnych zmian w budowie dysku po przepuklinę. Zmiany zwyrodnieniowe dotyczą stawów i kości kręgosłupa. Rwa kulszowa to objaw, czyli ból wzdłuż nerwu, który może być skutkiem przepukliny, zwężenia kanału albo innych zmian. Można mieć dyskopatię w opisie rezonansu i nigdy nie doświadczyć rwy. Można też mieć rwę przy niewielkich zmianach w badaniu. Dlatego opis badania to tylko część obrazu, a decyzje podejmuje się na podstawie objawów.

Przeczytaj: Dyskopatia a masaż — kiedy można, a kiedy lepiej nie?

Kiedy masaż nie jest dobrym pomysłem?

Poza objawami alarmowymi opisanymi wyżej masażu przy rwie nie wykonujemy, gdy masz gorączkę lub ostrą infekcję, świeży uraz kręgosłupa, podejrzenie zakrzepicy w nodze (obrzęk, zaczerwienienie, ból łydki), w ciągu kilku tygodni po operacji kręgosłupa bez zgody operatora oraz przy nieleczonych chorobach skóry w miejscu masażu. W takich sytuacjach decyzję podejmuje lekarz.

Przeczytaj: Jakie są skutki uboczne masażu?

Po operacji kręgosłupa: kiedy wrócić do masażu?

Po zabiegu operacyjnym z powodu przepukliny dysku masaż jest możliwy, ale termin i zakres ustala lekarz prowadzący lub fizjoterapeuta prowadzący rehabilitację. Najpierw goi się rana i tkanki wokół niej. Masaż blizny i okolicy operowanej wykonuje się dopiero, gdy blizna jest całkowicie zagojona. Wcześniej można rozważyć łagodny masaż innych części ciała, na przykład karku i barków, które często są napięte po tygodniach oszczędzania pleców.

Jak rozmawiać z terapeutką o bólu?

Opis „boli mnie noga” to dla terapeutki za mało. Pomaga, gdy powiesz, gdzie zaczyna się ból i gdzie kończy, czy schodzi poniżej kolana, w jakiej pozycji jest lżej, a w jakiej gorzej, czy kaszel go nasila, co przyniosło ulgę w domu i jak oceniasz ból w skali od 0 do 10. W trakcie masażu mów od razu, jeśli pojawia się mrowienie, drętwienie albo promieniowanie. Terapeutka nie czyta w myślach, a przy rwie Twoje odczucia są najważniejszą wskazówką.

Przeczytaj: Jak znaleźć dobrego specjalistę od kręgosłupa?

Plan na cztery tygodnie po ustąpieniu ostrej fazy

Ten plan to przykład, nie zalecenie medyczne. Jeśli lekarz lub fizjoterapeuta prowadzący zaleci inne postępowanie, trzymaj się jego wskazówek.

Drzewko decyzji: masaż dziś, za tydzień czy najpierw lekarz?

Odpowiedz sobie po kolei na pytania. Zatrzymaj się na pierwszym „tak”.

1. Czy masz problemy z oddawaniem moczu lub stolca, drętwienie krocza albo szybko narastające osłabienie nogi? Tak: pilnie lekarz lub szpitalny oddział ratunkowy, bez masażu.
2. Czy ból pojawił się po urazie, masz gorączkę, chorowałaś na nowotwór albo ból budzi Cię w nocy niezależnie od pozycji? Tak: najpierw lekarz.
3. Czy to pierwsze dni bardzo silnego bólu, w których każdy ruch boli? Tak: odpoczynek względny, spacery w granicach tolerancji, kontakt z lekarzem; masaż raczej później.
4. Czy ból zaczyna słabnąć, a zostaje sztywność, napięcie i trudność z siedzeniem? Tak: to dobry moment na łagodny masaż pleców i pośladków.
5. Czy rwa wraca falami od miesięcy? Tak: masaż jako stały element obok ćwiczeń i zmian w codziennych nawykach.

Jeśli trafiłaś do punktu czwartego lub piątego, możesz umówić wizytę w Booksy albo zadzwonić: Joanna 505 072 545, Karolina 506 391 580. Przy rezerwacji napisz, że chodzi o rwę kulszową. Wtedy terapeutka zarezerwuje więcej czasu na rozmowę i dobór pozycji.